Thế kỷ IX Trước Công Nguyên
Thần thoại Pandora
Nguyễn Trí Bảo
Thế kỷ thứ 9 TCN đã cho ra đời hai hệ tư tưởng mới:
- Bệnh tật theo quan niệm triết học
- Những cơ sở đầu tiên của Phẫu thuật thực hành
Lịch sử thế giới thời cổ đại luôn gắn liền với những bước thang nâng bậc, những quá trình tích lũy chất dần dần, nhất là trong thể kỷ IX.
Địa chất, Sinh thái và Thế giới Hy Lạp cổ đại
Thật dễ hiểu về việc vị trí địa lý, khí hậu và tài nguyên thiên nhiên quyết định đến sự hình thành và phát triển các nền văn minh như thế nào. Lấy ví dụ, trong khi các nhà khảo cổ học không tìm thấy bất kỳ tàn tích cổ đại nào ở Nam Cực thì chính họ đã phát hiện và tìm hiểu một số nền văn minh tập trung ở các con sông và thung lũng sông – người Sumer, người Akkadian, người Babylon và người Ai Cập. Có một xu hướng dễ nhìn thấy rằng khi đang cố gắng bắt đầu một nền văn minh từ những nguồn lực đơn sơ và nguyên thủy nhất thì điều tốt nhất có thể làm là tập trung khai thác vào các thung lũng sông ấm áp, màu mỡ. Và những trang lịch sử cổ đại, sự thật, đã chỉ ra như vậy.
Tuy nhiên có một số hạn chế đối với các nền văn minh vùng đồng bằng dựa trên các con sông. Lịch sử của Mesopotamia và Ai Cập cổ đại đầy rẫy những vị vua độc đoán, bán thần thánh, những cuộc chinh phục đẫm máu và nhiều thế hệ công dân bị nghiền nát bởi những làn sóng chinh phục liên tiếp, hoặc bị đánh đập dã man bởi thuế của một chính quyền trung ương tàn độc, bởi lý lẽ rằng khi tất cả mọi người phải sống mòn mỏi hoặc chết khát thì sẽ dễ dàng cai trị và kiểm soát hơn. Song song với đó, người Lưỡng Hà và người Ai Cập phải chịu nhiều sự xâm lược của nước ngoài, chính quyền trung ương và nội chiến, thậm chí cả dịch bệnh và thiếu lương thực.
Hãy tưởng tượng thử, tổng hợp những thứ trên nhưng thay đổi vị trí địa lý một ít, tăng độ khó cho game thêm một chút, chẳng hạn như một số dãy núi, một số đại dương, một số hòn đảo, một số eo đất phức tạp và làm cho nguồn nước ngọt thật sự khó tìm hơn. Lúc này, chúng ta bước vào Hy Lạp cổ đại.
Hy Lạp cổ đại, nơi sản sinh ra Hesiod và Homer vào khoảng những năm 700 trước Công nguyên, và sau đó tiếp tục sản sinh ra những siêu sao văn học và triết học khác mà chúng ta vẫn đang đọc ngày nay, không phải là một nền văn minh sông nước. Vị trí địa lý của đất nước, ngay từ đầu, đã khuyến khích sự hình thành của các thành bang – các thành bang nằm trong các thung lũng núi màu mỡ, đồng bằng ven biển, đảo, đầu bãi biển và các tuyến đường thương mại trọng điểm. Do vị trí khác nhau, các quốc gia thành phố cổ đại này đã sản xuất nhiều loại hàng hóa - đồ gốm ở đây, lúa mạch ở đó, và len, dầu ô liu, rượu vang, dệt may và bạc, tất cả đều ở các trung tâm khu vực riêng biệt. Các quốc gia thành phố có bản sắc riêng biệt, các giáo phái và thực hành tôn giáo, điểm mạnh và điểm yếu về hậu cần, và nói chung, hợp tác vì lợi ích lớn hơn là mô hình kinh doanh. Khi bạn có nhiều lúa mạch nhưng không có bạc, và những người ở thung lũng bên cạnh có nhiều bạc nhưng không có lúa mạch, đã đến lúc xây dựng một số con đường và trở thành bạn bè. Aegean nhộn nhịp, kỳ diệu mà chúng tôi bắt đầu, với những chiếc thuyền dài, trung tâm thương mại ven biển và cộng đồng đảo, là một tác phẩm đan bằng liễu gai của những nút giao thông như vậy, những nút giao cắt đã làm cho một số công dân trở nên giàu có nhờ thương mại và nhiều công dân khác trở nên giàu có nhờ thẩm thấu văn hóa. Không có gì không tưởng về bất kỳ của nó. Các thành bang đánh nhau và tranh chấp, nô lệ bị bắt, và chỉ một số ít người được chọn mới được phép tham gia đầy đủ vào xã hội. Tuy nhiên, những ngọn núi, rặng núi và dải đại dương giữa các thành phố của Hy Lạp cổ đại đều đóng vai trò như một loại kiểm soát thiệt hại chống lại chủ nghĩa toàn trị, trong nước hoặc nước ngoài, cản trở các thế hệ Sargon, Hammurabis, Thutmoses và Tiglath-Pileser. Khi chúng ta nghĩ về trận chiến nổi tiếng của ba trăm người Sparta chống lại lực lượng Ba Tư tại Thermopylae, chúng ta nên nhớ rằng ở hai bên của lực lượng Spartan nhỏ bé, được cho là siêu phàm, có những tảng đá, vách đá và sườn dốc mọc lên khắp đất liền và các đảo của Hy Lạp – những tảng đá, vách đá và dốc đã cản trở tất cả những kẻ khao khát chinh phục nó, hai nghìn rưỡi năm trước và ngày nay. Hesiod, như chúng ta sẽ thấy ngay sau đây, tỏ ra mâu thuẫn về việc sống ở chân đồi của một vùng nông thôn tù túng ở Hy Lạp. Nhưng điều quan trọng cần nhớ là những chân đồi đó, và đất nước nhiều núi non, khó khăn đó, chỉ là một loại rào cản địa lý đã tạo nên Hy Lạp cổ đại.
Và nguồn gốc cổ đại của Y khoa cũng ra đời từ đó, từ những câu chuyện thần thoại truyền tai nhau.
Tài liệu tham khảo:
https://kids.britannica.com/students/article/Hesiod/274868
https://monoskop.org/images/a/a3/Hesiod_Theogony_Works_and_Days_trans_West.pdf